اختلال وسواس فکری‌عملی (OCD) یکی از بیماری‌های اضطرابی شایع در جهان است که با افکار تکراری و ناخواسته و رفتارهای اجباری همراه است.
افراد مبتلا معمولاً نمی‌توانند افکار مزاحم را متوقف کنند و برای کاهش اضطراب خود، رفتارهایی مثل شست‌وشو، چک‌کردن یا نظم‌دهی افراطی انجام می‌دهند.
پژوهشی گسترده که در سال ۲۰۲۰ منتشر شد، نشان داد که زنان نسبت به مردان بیشتر در معرض ابتلا به وسواس فکری‌عملی قرار دارند.
این مطالعه یکی از جامع‌ترین بررسی‌ها درباره‌ی شیوع جهانی OCD به‌شمار می‌آید.
هدف پژوهش
هدف اصلی این مطالعه، برآورد میزان شیوع وسواس فکری‌عملی در سراسر جهان و بررسی نقش جنسیت، سن، منطقه جغرافیایی و عوامل دیگر در تفاوت نرخ ابتلا بود.
پژوهشگران می‌خواستند بدانند آیا زنان واقعاً بیشتر از مردان به OCD مبتلا می‌شوند، و چه عواملی در این تفاوت نقش دارند.
روش انجام پژوهش
در این مرور فراتحلیلی، داده‌های حاصل از ۳۴ مطالعه بین‌المللی که روی بزرگسالان ۱۸ سال به بالا انجام شده بود، بررسی شدند.
این مطالعات از کشورهای مختلف و با معیارهای تشخیصی معتبر مانند DSM و ICD انتخاب شدند.
در مجموع، بیش از ۴۰۰۰ مقاله‌ی علمی اولیه بررسی و داده‌های نهایی از معتبرترین منابع انتخاب شدند.
پژوهشگران علاوه بر نرخ شیوع، ۹ عامل مؤثر بر نتایج را هم تحلیل کردند؛ از جمله جنسیت، سن، سال انجام مطالعه، منطقه، وضعیت اقتصادی کشورها و نوع مصاحبه‌های تشخیصی.
یافته‌های پژوهش
نتایج نشان داد که:
-
میانگین شیوع وسواس فکری‌عملی در جهان حدود ۱٫۱٪ در حال حاضر، ۰٫۸٪ در یک بازه زمانی مشخص و ۱٫۳٪ در طول زندگی افراد است.
-
زنان ۱٫۶ برابر بیش از مردان در معرض ابتلا به OCD قرار دارند.
-
شیوع مادام‌العمر در زنان ۱٫۵٪ و در مردان حدود ۱٪ گزارش شد.
-
همچنین، بزرگسالان جوان‌تر بیشتر از سالمندان احتمال ابتلا به وسواس دارند.
این یافته‌ها با وجود تفاوت‌های فرهنگی و اقتصادی میان کشورها، در بیشتر نمونه‌ها ثابت بودند.
چرا زنان بیشتر در معرض وسواس هستند؟
پژوهشگران چند توضیح احتمالی برای این تفاوت مطرح کردند:
-
عوامل هورمونی: تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی می‌تواند در بروز علائم وسواس نقش داشته باشد.
-
اضطراب و مسئولیت‌های بیشتر: فشارهای روانی و نقش‌های چندگانه زنان در خانواده و اجتماع، میزان اضطراب مزمن را افزایش می‌دهد.
-
گرایش به کمال‌گرایی: برخی مطالعات نشان می‌دهند زنان بیشتر مستعد افکار وسواسی درباره‌ی تمیزی، نظم یا احساس گناه هستند.
-
رفتار جستجوی کمک: زنان نسبت به مردان بیشتر به دنبال درمان یا گزارش علائم روانی می‌روند، که ممکن است باعث افزایش نرخ ثبت‌شده‌ی ابتلا شود.
جمع‌بندی
این پژوهش جهانی نشان داد که وسواس فکری‌عملی نه‌تنها یک مشکل شایع است، بلکه در زنان شیوع بالاتری نسبت به مردان دارد.
شناخت این تفاوت‌ها، گامی مهم برای برنامه‌ریزی درمان‌های مؤثرتر، آموزش عمومی و حمایت روانی بهتر از افراد مبتلا است.
منبع پژوهش
Fawcett, E. J., Power, H., & Fawcett, J. M. (2020).
Women Are at Greater Risk of OCD Than Men: A Meta-Analytic Review of OCD Prevalence Worldwide.
Journal of Clinical Psychiatry.